Obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie

Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 roku o ochronie osób i mienia wprowadziła do ustawodawstwa polskiego pojęcie obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie. Zgodnie z jej treścią obszary, obiekty i urządzenia ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa podlegają obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. Szczegółowe wykazy obszarów, obiektów i urządzeń sporządzają: Prezes Narodowego Banku Polskiego, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, ministrowie, kierownicy urzędów centralnych i wojewodowie w stosunku do podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych jednostek organizacyjnych. Umieszczenie w wykazie określonego obszaru, obiektu lub urządzenia następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ewidencję tych obszarów, obiektów i urządzeń dla danego województwa prowadzi właściwy terytorialnie wojewoda.

Problematyka związana z planami ochrony

Umieszczenie w ewidencji wojewody obszaru, obiektu lub urządzenia pociąga za sobą odpowiednie obowiązki dla ich kierowników. Otóż zgodnie z wymienioną ustawą kierownik jednostki, który bezpo­średnio zarządza obszarami, obiektami i urządzeniami umieszczonymi w ewidencji, albo upoważniona przez niego osoba obowiązana jest uzgadniać z właściwym terytorialnie komendantem wojewódzkim Policji plan ochrony tych obszarów, obiektów i urządzeń.

Ustawa o ochronie osób i mienia określa co plan ochrony musi zawierać. I tak powinien on:

- uwzględniać charakter produkcji lub rodzaj działalności jednostki,

- zawierać analizę stanu potencjalnych zagrożeń i aktualnego stanu bezpieczeństwa jednostki,

- podawać ocenę aktualnego stanu ochrony jednostki,

- zawierać dane dotyczące specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej, w tym: stan etatowy, rodzaj oraz ilość uzbrojenia i wyposażenia i sposób zabezpieczenia broni i amunicji,

- zawierać dane dotyczące rodzaju zabezpieczeń technicznych,

- zwierać zasady organizacji i wykonywania ochrony jednostki.

Zgodnie z zapisami ustawy plan ochrony może opracować wyłącznie osoba posiadająca licencję pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia. Powinno to zostać odzwierciedlone na stronie tytułowej planu, łącznie z numerem licencji oraz wskazaniem organu, który ją wydał.

Organizacja ochrony jednostki i wybór rodzaju obowiązkowej ochrony

Kierownik jednostki ma prawo zaplanować ochronę obowiązkową w oparciu o:

1. ochronę fizyczną spełniającą wymogi przewidziane w ustawie dla specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej (SUFO),

2. odpowiednie zabezpieczenie techniczne,

3. formę mieszaną, tzn. zarówno ochrona fizyczna jak i zabezpieczenie techniczne.

Ochrona fizyczna (SUFO) może być realizowana przez:

1. wewnętrzną służbę ochrony (WSO), czyli uzbrojone i umundurowane zespoły pracowników przedsiębior­ców lub jednostek organizacyjnych, powołane do ich ochrony

2. koncesjonowany podmiot prowadzony działalność gospodarczą w zakresie usług ochrony osób i mie­nia, posiadający pozwolenie na broń na okaziciela, wydane na podstawie odrębnych przepisów.

Brak jest przeciwwskazań prawnych i praktycznych dla stosowania obydwu form ochrony fizycznej w ochronie jednego obiektu.

Wewnętrzne służby ochrony dla zapewnienia obowiązkowej ochrony obszarów, obiektów i urządzeń tworzy się po umieszczeniu tych obszarów, obiektów i urządzeń w ewidencji wojewody oraz po uzgodnieniu z właściwym terytorialnie komendantem wojewódzkim Policji planu ochrony. Wówczas kierownik jednostki, który bezpośrednio zarządza obszarami, obiektami i urządzeniami podlegającymi obowiązkowej ochronie, powołuje wewnętrzną służbę ochrony w terminie trzech miesięcy od dnia uzgodnienia planu ochrony.

Istnieje również możliwość powołania wewnętrznych służb ochrony w jednostkach, w skład których nie wchodzą obszary, obiekty i urządzenia umieszczone w ewidencji. W takim przypadku kierownik jednostki organizacyjnej składa do właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji wniosek (uza­sadniony ważnym interesem gospodarczym lub publicznym), który musi zwierać te informacje, które ujęte po­winny być w planie ochrony obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie. Po rozpa­trzeniu wniosku komendant wojewódzki Policji może, w drodze decyzji administracyjnej, wydać zezwolenie na utworzenie wewnętrznej służby ochrony.

W obu przypadkach powołanie wewnętrznej służby ochrony potwierdza protokół sporządzony przez komisję, w skład której wchodzi przedstawiciel komendanta wojewódzkiego Policji (przewodniczący komisji) i dwie osoby wyznaczone przez kierownika jednostki (członkowie komisji).

Komisję powołuje właściwy terytorialnie komendant wojewódzki Policji.

Należy pamiętać, że wewnętrzne służby ochrony w zakresie ochrony osób i mienia współpracują z Policją jednostkami ochrony przeciwpożarowej, obrony cywilnej i strażami gminnymi (miejskimi).

 Alternatywą dla wewnętrznych służb ochrony jest zatrudnienie koncesjonowanego podmiotu gospodarczego świadczącego usługi w zakresie ochrony osób i mienia i posiadającego pozwolenie na broń na okaziciela, wydane na podstawie odrębnych przepisów. W takim przypadku należy zawrzeć umowę cywilno­prawną na świadczenie usługi w zakresie ochrony osób i mienia.

Podkreślić należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie określające zasady współpracy specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych z Policja jednostkami ochrony przeciwpożarowej, obrony cywilnej i strażami gminnymi (miejskimi).

Ustawa o ochronie osób i mienia dopuszcza również możliwość tylko odpowiedniego zabezpie­czenia technicznego obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie. W takim przypad­ku należy instalowany w obiekcie system sygnalizacji alarmowej podłączyć do stacji monitoringu koncesjono­wanego podmiotu gospodarczego świadczącego usługi w zakresie ochrony osób i mienia posiadającego całodo­bowo grupy interwencyjne. W przypadku wzbudzenia sygnału przez system sygnalizacji alarmowej do zadań grupy interwencyjnej będzie należało zweryfikowanie sygnału i podjęcie działań zgodnie z instrukcjami postę­powania w sytuacjach szczególnych.

Uzgodnienie planu ochrony

Komendant wojewódzki Policji przy uzgadnianiu planu ochrony bierze pod uwagę po­tencjalny stan zagrożenia jednostki oraz wymagania określone w obowiązujących prze­pisach prawa. Dane zwarte w planie ochrony potwierdza Policja, po dokonaniu wizji lokalnej w jednostce, a czynność tę dokumentuje w notatce służbowej, włączając ją do akt sprawy. Należy pamiętać, że uzgodnienie planu ochrony nie jest wynikiem postępowania administracyjnego, nie ma więc charakteru decyzji administracyjnej. Postępowanie administracyjne wszczyna się (z inicjatywy organu lub na wniosek strony) "w kierunku" odmowy uzgodnienia planu ochrony i wydaje się stosowną decyzję wtedy, gdy zostaną wyczerpane wszelkie możliwości osiągnięcia porozumienia w procesie uzgodnienia. Nie uzgodnienie planu ochrony może nastąpić z powodu uzasadnionych, rażących uchy­bień proponowanej koncepcji ochrony, m. in. jeśli w wyniku jej przyjęcia zaistniałoby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia ludzkiego lub mienia, którego utrata, zniszczenie albo uszkodzenie może przynieść bezpo­średnio lub pośrednio negatywne skutki dla budżetu Państwa, bezpieczeństwa publicznego itp.

Nadmienić należy, że wszelkiego rodzaju zmiany, konsekwencji których jest konieczność dokonania korekty planu ochrony, wymagają ponownych uzgodnień z komendantem wojewódzkim Policji pod groźba wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy uzgodnienia planu ochrony.

OBOWIĄZKU ZAPEWNIENIA OCHRONY NIE NALEŻY IGNOROWAĆ

Ustawodawca w art. 48 cyt. Ustawy o ochronie osób i mienia napisał bowiem :

"Kto wbrew obowiązkowi nie zapewnia fizycznej lub technicznej ochrony obszaru, obiektu lub urządzeń, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2".

Na uzgodnieniu planu ochrony nie kończą się, dla kierowników jednostek organizacyjnych, obowiązki zapewnienia fizycznej lub technicznej ochrony zarządzanych obszarów, obiektów i urządzeń podle­gających obowiązkowej ochronie. Postanowienia uzgodnionego panu ochrony należy wprowadzić w życie w terminie trzech miesięcy od daty uzgodnienia planu ochrony i przez cały okres figurowania obszaru, obiektu lub urządzenia w ewidencji wojewody należy przestrzegać, aby te postanowienia nie zostały naruszone (wszelkie zmiany wymagają uzgodnień z komendantem wojewódzkim Policji).

Nadzór Komendanta Głównego Policji nad działalności specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych

Komendant Główny Policji sprawuje nadzór nad działalnością specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych w zakresie:

1. zasad i sposobów realizacji zadań ochrony osób i mienia,

2. sposobów użycia przez pracowników tych formacji środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej,

3. posiadania przez pracowników ochrony niezbędnych kwalifikacji.

Nadzór polega na:

1. kontroli organizacji i zasad działania, uzbrojenia, wyposażenia oraz  współpracy z innymi formacjami i  służbami,

2. kontroli zgodności aktualnego stanu ochrony jednostki z planem ochrony,

3. wstępie na teren obszarów i obiektów, a także innych miejsc, w których jest prowadzona ochrona, oraz żądaniu wyjaśnień i udostępniania bądź wglądu w dokumentację ochronną,

4. wstępie na teren siedziby przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie ochrony osób i mienia, w takich dniach i godzinach, w jakich jest prowadzona lub powinna być prowadzona działalność,

5. wydawaniu pisemnych zaleceń mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i dostosowa­nie działalności specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej do przepisów prawa.

Policjant przeprowadzający kontrolę jest obowiązany okazać upoważnienie, legitymację służ­bową oraz sporządzony w formie pisemnej zakres kontroli kierownikowi jednostki chronionej przez specjali­styczną uzbrojoną formację ochronną, oraz osobie kierującej specjalistyczną uzbrojoną formację ochronną.

Czynności kontrolne są wykonywane poprzez sprawdzenie:

1. zgodności organizacji ochrony z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa,

2. zgodności faktycznie wykonywanych czynności ochronnych z dokumentacją ochronną,

3. uprawnień pracowników ochrony do wykonywania czynności w ramach specjalistycznej uzbrojonej forma­cji ochronnej,

4. zakresu i prawidłowości wykonywania zadań ochronnych przez poszczególnych pracowników ochrony,

5. zgodności wyposażenia pracowników ochrony z warunkami wynikającymi z planu ochrony lub innej doku­mentacji określającej zasady wykonywania zadań ochronnych na poszczególnych stanowiskach,

6. warunków przechowywania broni i amunicji oraz zgodności ewidencji broni i amunicji ze stanem faktycznym,

7. prawidłowości prowadzenia dokumentacji ochronnej.

Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół, po jednym egzemplarzu dla kontrolującego, kontrolowanego i kierownika jednostki chronionej.

Podpisanie protokołu następuje nie później niż w ciągu 14 dni od dnia zakończenia czynności kontrolnych. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego, protokół podpisuje wyłącznie kontrolujący, umieszczając adnotację o przyczynie odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego.

Skutki nie usunięcia w terminie określonych w protokole rażących uchybień i nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli

Sporządzony przez kontrolującego protokół z kontroli zawiera między innymi zalecenia mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i dostosowanie działalności specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej do przepisów prawa, oraz termin ich realizacji.

Kierownik jednostki, w skład której wchodzą obszary, obiekty i urządzenia chronione przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne, lub osoba przez niego upoważniona są obowiązani do usunięcia w terminie określonym w zaleceniu uchybień i nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli.

W przypadku braku zawiadomienia Policji ze strony podmiotu kontrolowanego o usunięciu uchybień nie ma przeciwwskazań prawnych do przeprowadzenia ponownej kontroli.

W związku z nie usunięciem w terminie stwierdzonych uchybień i nieprawidłowości należy spodziewać się, że

1. w przypadku ochrony sprawowanej przez wewnętrzną służbę ochrony właściwy komendant wojewódzki Policji, w drodze decyzji administracyjnej, może cofnąć zezwolenie na działalność takiej służby, jeżeli te uchybienia i nieprawidłowości dotyczyły działalności wewnętrznej służby ochrony.

2. jeżeli stwierdzone nieprawidłowości spowodowały naruszenie fundamentalnych zasad organizacji ochrony jednostki skierowane zostanie do właściwej terytorialnie Prokuratury Rejonowej zawiadomienie o podejrze­niu popełnienia przestępstwa określonego w art. 48 ustawy o ochronie osób i mienia: "Kto wbrew obowiązkowi nie zapewnia fizycznej lub technicznej ochrony obszaru, obiektu lub urządzeń podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 ".

3. może zostać wszczęte postępowanie administracyjne w kierunku odmowy uzgodnienia planu ochrony.